Zomer 2018

In april legde ik in de tuin een nieuw perk aan. Een pittige onderneming: graszoden afschrapen, aarde omspitten, mest toevoegen. En dan konden eindelijk die planten de grond in. Het resultaat? Een modderpoel met enkele groene sprietjes. Dit komt nooit goed, dacht ik. Maar kijk, vier maanden later moet ik het perk elke dag water geven omdat er geen druppel regen valt. De groene sprietjes zijn uitgegroeid tot een bloemenzee van witte echinacea.

Voor het eerst slaag ik erin iets te laten bloeien dat ik zelf heb geplant. In een brief aan een vriendin schreef ik over mijn pril tuinsucces. En ik voeg er nog een insta-perfect plaatje van de bloemen aan toe, dacht ik. Ik hield mijn polaroidcamera boven het perk en met één klik was het gefikst: een prachtig kiekje van de witte echinacea ... en twee witte sokken. Mijn voeten hadden, tegen de planning in, ook de foto gehaald. Het is zomer. Dat is nu wel zeker.

Wat doe je als het wekenlang droog en heet is? Hoesten, onder andere. En lezen. Laat je inspireren door de boekenkast van bekende lezers of door mijn leeslijst. Geen zin in een boek? Gooi wat magazines op je koffietafel of in je koffer. Of doe gewoon niks. Mijmer, reflecteer, val in slaap, word wakker en laat je iets te drinken brengen. Maak plannen voor het najaar. Ga jij vanaf september meer lezen of meer schrijven? Zet jij eindelijk dat fantastische kortverhaal op papier dat later in een literair tijdschrift wordt gepubliceerd? Of droom jij van een eigen schrijfgroep? 

Zomer = niets moet, veel mag. Zoals witte sokken dragen, bijvoorbeeld, en ze nog fotograferen ook. Ik zie je graag terug aan het staartje van de zomer voor meer poëzie, kortverhalen, interviews, recensies en geklets over literatuur.

Meer lezen? Klik hier. 

Boek herlezen: I love Dick van Chris Kraus

When you’re living so intensely in your head there isn’t any difference between what you imagine and what actually takes place.

*

Begin 2017 las ik I love Dick voor het eerst. Het begin beviel me en daarom stak ik het boek in mijn koffer om mee te nemen op citytrip. Op het terras van een koffiebar in de luchthaven begon ik aan het tweede hoofdstuk. Ik vertel er even bij dat ik op het terras werd omringd door bloembakken vol sanseveria’s. Ik voelde me plots verwant met Chris, het hoofdpersonage in I love Dick. Bij aanvang van het hoofdstuk maakt ze op een koude februaridag een wandeling in het bos. Ze raakt de weg kwijt en probeert zich aan de hand van de toppen van een specifieke boomsoort te oriënteren. Volgens een vriend wijzen die altijd naar het noorden. Voor Chris, die geen conifeer van een zilverspar kan onderscheiden, is er geen beginnen aan. Ze verdwaalt en ontsnapt ei zo na aan een bevriezingsdood.

In de toppen van de sanseveria’s zag ik de bomen van Chris. De luchthaven was mijn bos. Want van luchthavens krijg ik stress, zeker in de buurt van de douane. Waarom? Geen idee. Ik heb niets te verbergen. Waarom word ik dan altijd uit de rij gevist voor extra bagage- of drugcontrole? Je begrijpt dat die extra controles niet helpen, integendeel. Begin 2018 stond ik opnieuw op de luchthaven – andere bestemming, zelfde stress. Ook deze keer dronk ik iets op het terras van die ene koffiebar. De bloembakken stonden er nog steeds, maar de sanseveria’s waren vervangen. En ik nam me voor I love Dick te herlezen.

*

I love Dick vertelt het verhaal van de 39-jarige Chris Kraus. Ze voelt zich mislukt als kunstenares, echtgenote en vrouw. Niemand wil haar laatste experimentele film vertonen, haar huwelijk is een sleur en op de gastenlijst van feestjes is ze het aanhangsel van haar man Sylvère. Dat verandert wanneer hij haar meevraagt voor een etentje met Dick, een bevriend academicus. In geen tijd is ze compleet door de man geobsedeerd.

Klinkt als een goed uitgangspunt voor een roman, toch? I love Dick is meer dan dat. De schrijfsters van het boek, Chris Kraus, draagt dezelfde naam als het hoofdpersonage. En net als de fictieve Chris is ze in het echt leven getrouwd met een man die Sylvère Lotringer heet. En Dick? Dat moet Dick Hebdige zijn, een Britse socioloog die met een rechtszaak dreigde toen Kraus haar boek publiceerde.

*

Een genre op I love Dick plakken valt niet mee. Roman, memoires, roddelblad, essay, polemiek, briefroman … Kraus tovert zowat alle genres uit haar pen en houdt zo de aandacht van de lezer op scherp. Toch ontsnapt zelfs een veelzijdig boek als I love Dick niet aan hokjesdenken. Al ligt dat niet aan Kraus, maar aan haar fans.

In 1997, toen I love Dick voor het eerst verscheen, leverde alleen de rel met Hebdige enige media-aandacht op. De verkoop viel tegen. In 2006 werd het boek heruitgegeven en groeide het in neo-feministische kringen uit tot een culthit. Actrice Lena Dunham en schrijfster Sheila Heti uitten zich als fan en het grote publiek volgde.

Dus I love Dick is een feministisch boek? Absoluut. Maar niet voor mij.

*

De ontmoeting met Dick is slechts een aanleiding voor Chris om over zichzelf na te denken. Haar vastomlijnde identiteit als kunstenares, echtgenote en vrouw ligt aan gruzelementen. Wie is ze? Wie wil ze zijn? Hoe wordt ze door de wereld gezien? Hoe wil ze door de wereld gezien worden? Op die vragen verzint ze een antwoord in de brieven die ze Dick schrijft. Ze blikt terug op hun gesprekken en doorgrondt haar obsessie.

Dick wordt zenuwachtig van zoveel ongevraagde aandacht. Wie is die vrouw die na één ontmoeting met zijn persoon aan de haal gaat? Hij voelt geen verwantschap met de man die ze in haar brieven van hem maakt. Vriendschap moet van twee kanten komen, vindt hij. Zijn relatie met Chris is eenrichtingsverkeer. Vriendschap is wel het laatste wat Chris bezighoudt. Haar identiteit ligt in stukken op de grond. De verbeeldingskracht die ze op het interpreteren en herinterpreteren van hun ontmoeting loslaat is de lijm waarmee ze van die stukken terug een geheel wil maken. Want als ze over Dick praat, praat ze ook over zichzelf. Elke brief biedt een inkijk in haar nieuwe, nog fragiele zelf.

*

Chris vindt in Dick haar muze – een rol die in regel aan vrouwen wordt toebedeeld. Geen wonder dat de man zich op zijn ongemak voelt. Als verpersoonlijking van het blanke patriarchaat wil Dick meer zijn dan een bron van inspiratie, en dan nog wel van een vrouw. Een boek lang biedt hij weerstand tegen Chris en haar verbeeldingskracht. Hij maant haar aan te stoppen, maar vergeet dat ze geen vat heeft op haar verbeelding. Die gaat met haar even hard aan de haal. Met als enige verschil dat zij er zich wel aan durft over te geven.

I love Dick is, in tegenstelling tot wat de titel doet vermoeden, geen liefdesbrief aan Dick. Het is evenmin een feministisch pamflet. Het boek is een liefdesbrief aan de verbeelding – de kracht van een mens om zichzelf en de wereld om zich heen elke dag opnieuw, elke brief opnieuw te verzinnen. Onder impuls van die verbeelding creëerde Chris Kraus van haar versplinterde zelf een nieuw ik en I love Dick.

Meer lezen? Klik hier. 

Lezer gevonden: Leen Pil

In de rubriek Lezer gevonden leg ik één keer per maand een gepassioneerde lezer op de rooster. Wie zijn ze? Wat doen ze? En vooral: hoe doen ze het? Deze maand is het de beurt aan Leen Pil. Leen is pedagogisch begeleider en dichteres. In september debuteert ze met een bundel bij uitgeverij P.

Wat is het eerste boek dat je las?

De serie Pietje Puk met Henkie Tentzeil en Basje Spattebord als personages.

Wat is het eerste boek dat je kocht?
Een fotoboek over de Russische danser Rudolf Noerejev. Ik was toen tien.

Wat is je favoriete moment van de dag om te lezen?
Wanneer de ochtendzon op de kuipzetel schijnt.

Wat is je favoriete plaats om te lezen?
Een kuipzetel met zicht op een druivelaar.

Wat is het laatste boek dat je cadeau kreeg?
If on a winters’s night a traveller van Italo Calvini. Gekregen van een dichter.

Wat is het laatste boek dat je cadeau gaf?
Koor van Peter Verhelst. Gegeven aan een andere dichter.

Maak je aantekeningen en ezelsoren in boeken?
Neen. Een boek is voor mij een beetje heilig.

Rangschik jij je boeken alfabetisch?

Jaren geleden startte ik alfabetisch. Door plaatsgebrek in het boekenrek staan de recentere boeken nu in een dubbele rij voor de oudere boeken. Weg is de systematiek.

Heb je ooit een boek geleend en nooit teruggeven?
Ik leen zelden een boek. Dus teruggeven is geen probleem.

Welk boek ligt op je nachtkastje?
Die Hauptstadt van Robert Menasse.

Welk boek neem je mee naar een onbewoond eiland?
Het sterke geslacht. Over vrouwen in onze literatuur van Herman Stevens. Kwestie van overleven.

Boeken kopen of boeken lenen?
Boeken kopen. Dan bepaal ik zelf wanneer ik ze lees.

E-reader of papier?

Papier. Boeken op een e-reader lees ik in stukken en dan ben ik de draad van het verhaal kwijt.

Koop je boeken online of in de boekhandel?
Heel bewust in de betere boekhandel. Ik houd de boeken graag eerst in mijn hand, lees graag eerst een sterk gedicht voor ik een bundel koop.

Leen nam deel aan Talent op Tilt, een
ontwikkelingstraject voor debuterende auteurs

Met welk personage wil je de lakens delen?
Met Aragorn uit Lord of the Ring – of het zou ook het fysieke voorkomen van Viggo Mortensen kunnen zijn, dat me op ideeën brengt.

Fictie of non-fictie?
Ik hou van literaire constructies. Fictie dus.

Welk boek wil je nog graag lezen?
De geur van miljoenen van Merijn de Boer.

Welke klassieker krijg je maar niet uitgelezen?
Der Mann ohne Eigenschaften van Robert Musil.

Welke zin had je zelf graag geschreven?
Brandschoon spring ik in en uit de schaduw
van pilaren kilometers hoog, ze lijken wel van steen.
De tempel mist een ingang denk ik of een uitgang
ik stond binnen voor ik binnen stond
zo werkt de geest.
(Alfred Schaffer, Mens Dier Ding, dag(droom) #5.573)

Welk boek deed je huilen?
De jongen die het paard van Attila stal van Iván Repila. Een indrukwekkende genadeloze novelle.

Welk boek deed je lachen?

De 100-jarige man die uit het raam klom en verdween van Jonas Jonasson.

Eet of drink je tijdens het lezen?
Enkel bij de krant lukt dat.

Heb je een mening over kookboeken?
Mijn man kookt heerlijk maar zijn 120 kookboeken nemen te veel plaats in.

Lees je recensies?
Zeker, ze bepalen gedeeltelijk mijn keuze van boeken.

Kun je in een rijdende auto lezen?
Gegarandeerd word ik dan misselijk.

Het boek met de mooiste titel ooit is …
Haar nijlpaard optillen van Tomas Lieske.

Het boek met de mooiste cover ooit is …

Vaslav van Arthur Japin.

Paperback of hardback?
Liever twee voor de prijs van één.

Lees je één boek per keer of verschillende tegelijkertijd?
Mijn boekentafeltje ligt vol poëziebundels, romans en tijdschriften waarin ik tegelijkertijd aan het lezen ben. Soms denk ik zoals Alfred Schaffer :‘Waar is mijn spoor van steentjes richting start?’

In welke taal zou je graag kunnen lezen?
Zweeds, een wondermooie taal die ik zeker nog in dit leven zal leren.

Welk boek moet iedereen in 2018 lezen?
Kalfsvlies van Marieke Rijneveld.

En de literatuur, hoe is het daarmee gesteld volgens jou?
Er verschijnt heel wat knappe poëzie, er zijn heel veel literaire evenementen, de literatuur leeft.

Je vindt Leen geregeld terug op een literair podium

Meer interviews lezen? Klik hier. 

Lezer gevonden: Hazim Kamaledin

In de rubriek Lezer gevonden leg ik één keer per maand een gepassioneerde lezer op de rooster. Wie zijn ze? Wat doen ze? En vooral: hoe doen ze het? Deze maand is het de beurt aan Hazim Kamaledin. Hazim is schrijver, theatermaker en bestuurslid van PEN-Vlaanderen.

Wat is het eerste boek dat je las?

Misdaad en straf van Fjodor Dostojevski. Niet door eigen wil. Mijn tante, een dichteres en theatermaakster, wilde dat ik snel volwassen werd.

Wat is het eerste boek dat je kocht?

Doctor Faustus van Christopher Marlowe. Iemand raadde me het boek aan toen ik een monoloog zocht voor een auditie in het conservatorium van Bagdad.

Wat is je favoriete moment van de dag om te lezen?

Van 8:30u tot 12u.

Wat is je favoriete plaats om te lezen?

De woonkamer of op café.

Wat is het laatste boek dat je cadeau kreeg?

Drie Arabische romans.

Wat is het laatste boek dat je cadeau gaf?

Ivo Van Hove van Emile Schra.

Maak je aantekeningen en ezelsoren in boeken?

Ja.

Rangschik jij je boeken alfabetisch?

Neen. Ik rangschik ze op basis van mijn belangstelling.

Welk personage zag je liever in leven blijven?

Ik wil niemand zien sterven. Dat is natuurlijk een utopie.

Heb je ooit een boek geleend en nooit teruggeven?

Ja.

Boeken kopen of boeken lenen?

Kopen. Ik kan niet tegen lenen.

Welk boek ligt op je nachtkastje?

Een boek van  de Poolse theaterleraar Jerzy Grotowski.

Welk boek neem je mee naar een onbewoond eiland?

De volledige oeuvre van de Iraakse dichter Badr Shaker Al Sayab.

E-reader of papier?

Papier.

Koop je boeken online of in de boekhandel?

Beide.

Met welk personage wil je de lakens delen?

Ik voel me verwant met Amadeus in de film van Milos Forman. Tijdens het passen van pruiken zegt hij: ‘Ze zijn allemaal zo mooi. Waarom heb ik geen drie hoofden?’

In 2016 publiceerde Hazim zijn roman Schoonheid raast in mij tot ik sterf

Fictie of non-fictie?

Fictie.

Dichtbundel of roman?

Geef me een roman.

Welk boek wil je nog graag lezen?

Honderden!

Welke klassieker krijg je maar niet uitgelezen?

Het oeuvre van Lev Tolstoj.

Welke zin had je zelf graag geschreven?

To be or not to be.

Welk boek deed je huilen?

Het proces van Franz Kafka.

Boekenclubs: yay or nay?

Yay.

Zelfhulpboeken: yay or nay?

Nay.

Raymond Carver of Marcel Proust?

Marcel Proust.

Virginia Woolf of Agatha Christie?

Virginia Woolf.

Eet of drink je tijdens het lezen?

Drinken, maar niet veel.

Heb je een mening over kookboeken?

Ik experimenteer liever zelf in de keuken.

Welke film is beter dan het boek?

Er zijn er veel. Ik denk onder andere aan One Flew Over the Cuckoo's Nest van Milos Forman, een film gebaseerd op een boek van Ken Kesey.

Welk boek wil je graag verfilmd zien?

Oorlog en terpentijn van Stefan Hertmans.

Kun je in een rijdende auto lezen?

Moeilijk.

Het boek met de mooiste titel ooit is …

The Unbearable Lightness of Being van Milan Kundera.

Het boek met de mooiste cover ooit is …

Ik heb duizenden boeken gelezen en zag er nog veel meer in boekhandels en bibliotheken. Elk tijdperk heeft een eigen smaak.

Paperback of hardback?

Geef me een hardback. Mijn boeken blijven zeer lang naast me liggen, zelfs lang nadat ik ze heb uitgelezen. 

Lees je één boek per keer of verschillende tegelijkertijd?

Tegenwoordig lees ik verschillende boeken tegelijkertijd. Ik ervaar het als een misvorming, maar het is sterker dan mezelf.  

In welke taal zou je graag kunnen lezen?

Frans.

En de literatuur, hoe is het daarmee gesteld volgens jou?

Onze hedendaagse wereld evolueert bliksemsnel. Literatuur mag niet blijven hangen in het traag beantwoorden van die evolutie. De schrijver moet in de eerste plaats met de lezer communiceren.

Cabaret, de derde roman van Hazim

Meer interviews lezen? Klik hier. 

Magazine gelezen: Charlie Magazine

Fuck fake. Zo luidt de ondertitel van Charlie Magazine, een Vlaams lifestyleblad dat zichzelf als uitdagend en taboeloos omschrijft. Charlie publiceert onafgebroken nieuwe content op de gelijknamige site en verschijnt twee keer per jaar in print. Ik kocht de recentste papieren editie met als thema Leve de loser.

Charlie, de naam passeerde al verschillende keren op mijn Facebooktijdlijn. Het algoritme vindt dat we bij elkaar passen. Ik werd me pas echt van de site en het blad bewust toen hoofdredactrice Jozefien Daelemans op televisie sprak over haar smartphone-verslaving. Ze raakte ervan af en schreef erover. Interessant thema en interessante madam, dacht ik. En dat vind ik nog steeds na het lezen van het loser-nummer. Nog zo’n thema waar mensen van wakker liggen. Want wie wil er nu een loser zijn?

Alles is kunst, ook verliezen.

Het cv van je leven

Iedereen weet hoe het voelt om te falen. Je zakt voor een examen, vergeet je tekst op het podium of grijpt net naast die fantastische baan. Shit in ’t kwadraat enzo. En vervolgens zoek je een gat in de grond om voor altijd te verdwijnen. De wereld is gemaakt voor winnaars. Meer nog: de wereld is geobsedeerd door winnaars. Ook tijdschriften staan er vol van en dat stoort me mateloos (zie mijn review van Flow en Monocle).

Voor winnaars is falen een verkeersdrempel op de weg naar succes. In het echte leven draait het soms anders uit. Sommige drempels blijken een heuse muur te zijn waar je keihard tegenaan knalt. Opnieuw en opnieuw en opnieuw. Het is wat het is. Een zwarte vlek op het cv van je leven.

Normcore, de fashion trend voor hippe losers 

To lose or not to lose

So what, zegt Charlie. Omarm het loserschap. Het nummer rijgt met veel panache de losers aan elkaar. Asielhonden die nooit worden gekozen, check! Vrijgezellen die met datingsapps niet aan een lief raken, check! Of rokers, check en check en dubbelcheck! Ooit staken de hipste kerels en grieten van je klas een sigaret in hun mond. Roken was cool. Met de nadruk op was. Na jaren van anti-campagnes zijn sigaretten not hot. En rokers, dat zijn de losers van vandaag.

De winnaars van vandaag zijn de losers van morgen, en andersom. Het is maar hoe je het bekijkt. Of beter gezegd: het is maar hoe jij door de ander wordt bekeken. In eerste instantie word je door de ander als loser gezien omdat je niet in een conventioneel plaatje past. Zodra je zelf in die veroordelende blik gelooft, is je loserschap compleet.

De Charlie-oplossing voor het probleem is simpel. Stel je weerbaar op. Aanvaard dat je soms hard op je bek gaat. En ga verder. Kun je er iets van leren? Tof. Kun je er niets van leren? Ook goed. Zet het loserschap naar je hand. Maak er een kroon van die je met trots draagt.

Love is a losing game voor wie op datingapps rekent 

Opgestoken middelvinger

Charlie introduceert een verfrissende toon en stijl in de journalistieke wereld. Het magazine lanceert een rits, veelal vrouwelijke, journalisten die niet bang is om zichzelf te laten zien. Hun ik en hun beleving maken integraal deel uit van de artikels en opiniestukken. En dat werkt prima in een nummer over losers. Dankzij die aanpak verenigt Charlie het beste van twee werelden: de strakke redactionele lijn van een mainstream magazine en de unieke, menselijke insteek van een blog.

Fuck fake? Reken maar van yes. Al hangt er aan die opgestoken middelvinger van Charlie een gevoelige en weloverwogen pen.

Titel – Charlie Magazine

Verantwoordelijke uitgever – Jozefien Daelemans

Genre – Lifestyle

Taal – Nederlands

Frequentie – 2 keer/jaar

Pagina's – 162

Prijs – 9,90 euro

Test je innerlijke loser

Meer reviews lezen? Klik hier.