Eindejaarsvragen 2017

Je houdt ervan of je haat het, maar het eindejaar is een moment waarop veel mensen terugblikken op de voorbije 12 maanden. Ook op dit blog is er geen ontsnappen aan. Sinds 2014 schotel ik mezelf een aantal vragen voor over mijn leesgedrag. Wat heb ik het voorbije jaar gelezen? Welke boeken wil ik het komende jaar beter leren kennen? Naar welke publicaties kijk ik uit? Dit zijn mijn antwoorden op de eindejaarsvragen van 2017. 

1. Wat is het beste boek van 2017?

2017 is het jaar waarin ik verliefd werd op dunne boekjes, zoals 84, Charing Cross Road van Hélène Hanff, Some Flowers van Vita Sackville-West en A Child's Christmas in Wales van Dylan Thomas. Lezen doe ik vooral op de trein. Dunne boekjes zijn handig om mee te nemen in mijn rugzak. Ik lees en herlees ze ook vaker dan turven van 500+ pagina's. Misschien is dat wel de reden waarom Ulysses in de casa Mertens voor het zoveelste jaar op rij ongelezen in de kast is blijven staan.

Maar bon, ik wijk af. De boeken die ik in 2017 las en die me het meest bijbleven zijn:
Fictie: Ik kom terug van Adriaan van Dis, een boek waarin hij de relatie met zijn koppige, bejaarde moeder met het mes van de fictie fileert.
Non-fictie: Briefroman van Juli Zeh, een schrijfcursus met roman-allures (schrijvershumor inbegrepen).
Poëzie: Het moet nog ergens liggen van Joke van Leeuwen, omdat deze bundel zo ongegeneerd speels durft te zijn.
Essay: Ways of curating van Hans Ulrich Obrist, voor wie wil weten hoe je een wereldvermaarde curator van tentoonstellingen wordt.

2. Welk boek verdient in 2018 een tweede kans?

Wordt de Brits-Caraïbische schrijfster Jean Rhys nog gelezen? Ik vrees van niet. Ik leerde haar kennen via Stet, een non-fictie boek waarin Diana Athill terugblikt op haar carrière als redactrice. Ze begeleidde Rhys bij het schrijven van Wide Sargossa Sea, een prequel en antwoord op de roman Jane Eyre van Charlotte Brontë. Een goeie vriendin van me bleek een fan van Rhys. De drie oude, vergeelde boekjes van Rhys die ik via haar kon lenen, las ik op enkele weken tijd uit. 

De hoofdpersonages in Rhys' romans zijn in regel misbruikte vrouwen van middelbare of oudere leeftijd die in armoede leven. Ze schrijft hun verhalen zonder toeters en bellen neer. En dat past perfect bij het leven dat ze leiden. De vrouwen houden zich op aan de rand van de maatschappij en  koesteren slechts één verlangen: verdwijnen. Als ze sterven, zal iedereen hun naam snel vergeten. En toch zijn ze, als het erop aankomt, tijdens het leven altijd de klos. Ze worden betast, beroofd en verkracht. Toegegeven, vrolijk word je er niet van, maar verdorie wat zijn die romans knap geschreven! Wie een blik op de biografie van Rhys werpt, kan alleen maar concluderen dat haar eigen leven vaak als inspiratiebron diende.

Als je in 2018 één boek leest, lees dan Good Morning, Midnight, een typisch verhaal van Rhys over een oudere vrouw die in de smoezelige straten, cafés en hotelkamers van Parijs probeert te verdwijnen.

3. Welk boek wil ik in 2018 zeker lezen?

Eind 2016 nam ik me voor de oeuvres van Edith Wharton, Eudora Welty en Dorothy Parker te verkennen. Daar is niets van in huis gekomen. Op Goodreads nam ik me voor in 2017 88 boeken te lezen (of 1,5 boeken per week, een bizar getal nu ik dat hier zo droogjes zie staan), en ook dat is niet gelukt. Ik wil deze vraag dit eindejaar dan ook met enige voorzichtigheid benaderen ...
Gelukkig waren er ook voornemens die ik niet onder de mat hoef te vegen. Het lukte me bijvoorbeeld om eindelijk Alice in Wonderland van Lewis Carroll en On Photography van Susan Sontag te lezen. Twee aanraders voor wie houdt van bizarre sprookjes of boeiende reflecties over fotografie. 

Voor mijn leesvoornemens voor 2018 gluur ik even naar mijn to read-lijst op Goodreads. Hoog op mijn prioriteitenlijst staan: 

Fictie: de kortverhalen van Clarice Lispector.
Non-fictie: De kennismaking van Nicolien Mizee.
Poëzie: Grond van Idwer de la Parra.
Essay: Vuile lakens van Anaïs van Ertvelde en Heleen Debruyne.

In 2018 wil ik 60 boeken lezen of 1,15 boeken per week. Want wat is het leven zonder voornemens, boeken of getallen na de komma? 

Wil je weten welke boeken ik in 2017 allemaal heb gelezen? Ga naar mijn leeslijst of check mijn profiel op Goodreads. 

Welke boeken wil jij volgend jaar lezen? 

Tja ...

Boek herlezen: A Child’s Christmas in Wales van Dylan Thomas

One Christmas was so much like another, in those years around the sea-town corner now and out of all sound except the distant speaking of the voices I sometimes hear a moment before sleep, that I can never remember whether is snowed for six days and six nights when I was twelve or whether it snowed for twelve days and twelve nights when I was six. 

De nachtmerrie van Kerstmis

Als kind had ik last van terugkerende nachtmerries. In één daarvan dook een kerstboom op. Ik doe mijn best die nachtmerrie zo nauwkeurig mogelijk op te schrijven. Al wil ik daar meteen aan toevoegen dat zoiets bijna onmogelijk is. Als ik wakker word, staat een droom me vaak glashelder voor de geest. Tegen de tijd dat ik een voet uit bed zet, herinner ik me bijna niets meer. 

Ik bevind me op de benedenverdieping van een herenhuis met hoge plafonds en grote ramen. De raampartijen geven uit op een tuin die bedolven is onder een dik pak sneeuw. Ik zie of hoor niemand. Ik ben alleen, denk ik. Al weet ik dat niet zeker. Ik kan mijn hoofd en ogen niet draaien of in een zelfgekozen richting stappen. Een onzichtbare kracht houdt mijn lichaam in bedwang. Ik kan enkel recht voor me uit kijken, stilstaan of rechtdoor lopen. 

Uit de inrichting van ruimte – banken, hoge kasten, een televisie, een lange tafel met stoelen – maak ik op dat ik in een woonkamer sta. Ze lijkt niet op die van mijn ouders, maar ik weet – vraag me niet hoe – dat dit de woonkamer is van de plek die ik thuis noem. In één van de hoeken staat een grote kerstboom. Rond de stam ligt een berg cadeaus in allerlei kleuren en vormen. Een grote doos met een rode strik trekt meteen mijn aandacht. Ik weet – opnieuw: vraag me niet hoe – dat die doos voor mij is bestemd. Ik stap ernaartoe, in een rechte lijn, tot ik aan de boom sta en het cadeau kan pakken.

Op dat moment val ik bijna flauw van de spanning. Als kind vind ik kwantiteit oneindig veel belangrijker dan kwaliteit. ‘Veel cadeautjes’ is beter dan ‘weinig cadeautjes’. Grote dozen zijn beter dan kleine. Ik zet de doos op mijn schoot en trek aan één van de twee uiteinden van de strik. Het lint komt los en glijdt van de verpakking. Ik leg mijn hand op de doos en maak een scheur in het papier. De verpakking maakt een ritselend geluid en dan …

word ik wakker.

Het beeld van de doos staat op mijn netvlies gebrand en in mijn oren hoor ik de echo van scheurend papier.

Sneeuw, nonkels, tantes en cadeaus

Gek werd ik van die nachtmerrie, sta-pel-gek. Telkens als ik 's nachts terug in die woonkamer stond en die kerstboom zag, wilde ik invloed op het verloop van de scène uitoefenen. Ik probeerde dan mijn hoofd te bewegen, naar links of naar rechts te stappen of te hollen om sneller bij de doos te zijn. Tevergeefs, de onzichtbare kracht hield me met gemak in bedwang. De nachtmerrie eindigde altijd op dezelfde manier. 

Ieder zijn kerstverhaal, denk ik dan. Ik had je graag een happy end gegeven, maar het is niet anders. Ik droomde nooit over kinderen die een sneeuwman maken, over nonkels die dronken worden, over tantes die met onvaste stem een kerstlied zingen of – en dat valt me nog het zwaarst – over mensen die cadeaus openen en de inhoud ervan trots in de lucht houden zodat iedereen kan zien wat het is. Vind ik mezelf daarom beklagenswaardig? Welnee, een kerstverhaal over sneeuw, nonkels, tantes en cadeaus bestaat al, happy end inbegrepen. Het heet A Child’s Christmas in Wales en werd geschreven door Dylan Thomas, de beroemde/beruchte dichter uit Wales.

A Child’s Christmas in Wales 

A Child’s Christmas in Wales is een nostalgisch kerstverhaal, verteld vanuit het standpunt van een jongen. Thomas baseert zich voor het hoofdpersonage op zichzelf als kind en voor de setting op Swansea, de stad waar hij opgroeide. In 1950 verschijnt het verhaal voor het eerst in Harper’s Bazaar, een Amerikaans modemagazine. De publicatie is een amalgaam van twee oudere teksten van Thomas: een hoorspel voor de radio en een essay over Kerstmis. Op vraag van Caedmon Records neemt hij in 1952 het verhaal op om de b-kant van een langspeelplaat te vullen. Voor de a-kant leest hij enkele van zijn bekendste gedichten voor, waaronder Do not go gentle into that good Night. De plaat groeit uit tot één van de grootste verkoopsuccessen van het label. Thomas zet daarmee in Amerika het audioboek als genre op de kaart.

Een verhaal voor onder de kerstboom

Dat A Child’s Christmas in Wales een succes werd, verbaast me niks. Het bezit alle elementen die een kerstverhaal moet hebben: vrienden, familie, eten, drinken, cadeaus en sneeuw … veel sneeuw. Die elementen bieden op zich geen garantie op succes of kwaliteit. Denk maar aan de zeemzoete rommel die Hollywood rond deze tijd van het jaar in de bioscoopzalen gooit. Een geslaagd kerstverhaal onderscheidt zich meestal niet door de inhoud, maar wel door de stijl van de schrijver. Voor A Child’s Christmas in Wales maakt Thomas gretig gebruik van de trukendoos van de poëzie. Hij speelt met herhaling, klank en ritme. Daardoor leest zijn verhaal als een sneeuwvlok die door de wind op en neer, heen en weer wordt geblazen. Tot ze, aan het einde van de storm, opgaat in het wit van de andere vlokken op de grond.

Lees A Child’s Christmas in Wales dus nu nu nu. Zeg niet: ik heb nu geen tijd. Mijn uitgave telt 42 bladzijden. Op nog geen half uur tijd heb je het boekje uitgelezen. Het is ideaal leesvoer om je kater van kerstavond weg te lezen of om de wachttijd tussen twee familiebezoeken te doden. Of beter nog: lees het boek voor het slapengaan. Ga op je rug liggen en leg het opengeklapt op je ogen. Wie weet, wat voor kerstdroom levert dat op?

Looking through my bedroom window, out into the moonlight and the unending smoke-coloured snow, I could see the lights in the windows of all the other houses on our hill and hear the music rising from them up the long, steadily falling night. I turned the gas down, I got into bed. I said some words to the close and holy darkness, and then I slept.

Meer lezen? Klik hier. 

Af en toe een zin

Our snow was not only shaken from whitewash buckets down the sky, it came shawling out of the ground and swam and drifted out of the arms and hands and bodies of the trees; snow grew overnight on the roofs of the houses like a pure and grandfather moss, minutely white-ivied the walls and settled on the postman, opening the gate, like a dumb, numb thunderstorm of white, torn Christmas cards.

Zin uit A Child's Christmas in Wales van Dylan Thomas.

Af en toe een zin

One Christmas was so much like another, in those years around the sea-town corner now and out of all sound except the distant speaking of voices I sometimes hear a moment before sleep, that I can never remember whether it snowed for six days and six nights when I was twelve or whether it snowed for twelve days and twelve nights when I was six.

Zin uit A Child's Christmas in Wales van Dylan Thomas.